Tema 5 Bioloxía 3º ESO

Ao longo do tema 5 estudaremos entre outros conceptos o sistema nervioso, onde o seu órgano máis importante está o cerebro.

Como introdución ao tema déixovos esta reportaxe do programa Redes de La2, onde se nos fala deste organo tan decoñecido.

Que son as ondas gravitacionais?

Algoritmos, as regras secretas da vida moderna

Sen que nos désemos moita conta, parte da vida moderna fóisenos das mans. Os algoritmos ocúpanse de todo, desde os buscadores na internet ata os sistemas de navegación e a seguridade dos cartóns de crédito. Axúdannos mesmo a coñecer o mundo, atopar o amor e salvar vidas.

Na súa expresión máis sinxela, un algoritmo é unha serie de instrucións -como unha receita de cociña- que pode seguirse para resolver un problema específico. As instrucións deben ser ben definidas, ordenadas, finitas e a proba de dúbidas de maneira que se se seguen os pasos sucesivos alcanzarase o fin desexado.

Posto así, cantas veces non nos serviría ter un algoritmo a man para saír dunha lea!

A incrible variedade de tarefas complicadas que as computadoras levan a cabo débese aos algoritmos.

E, entre máis esenciais vólvense as computadoras, máis importancia cobran estes conxuntos de instrucións.

Hai máis de 100.000 millóns de sitios web no mundo e con todo, usando motores de procura como Google e Bing, conseguimos resultados en fraccións de segundo.

Iso só é posible grazas aos algoritmos.

Transformaron as nosas vidas clasificando a vastedad da internet e dándonos resultados relevantes instantaneamente.

PageRank é un deses algoritmos.

Funciona dándolle a cada páxina web un valor baseado no número doutras páxinas vinculadas a ela e en cuán ben cualificadas son esas outras páxinas.

Os bos algoritmos son moi valiosos para as compañías tecnolóxicas e PageRank foi crucial para que Google tivese tal éxito.

Máxima expectación ante o posible achado das ondas gravitacionais

Xa é oficial. Pasadomañá, xoves, os científicos a cargo do detector LIGO (Observatorio de Interferometría láser de Ondas Gravitacionales) celebrarán unha rolda de prensa para levar a cabo un importante anuncio sobre a primeira detección directa destas pequenas deformacións no tecido espaciotemporal, preditas por Albert Einstein fai xa cen anos e que ata agora non puideran ser observadas. O anuncio, de realizarse, pode ser cualificado como "histórico".

Se todo vai segundo o esperado, estaremos ante o pistoletazo de saída para unha nova era da Astronomía. Unha na que os científicos poderán utilizar as ondas gravitacionales para estudar con moito máis detalle como se producen os eventos máis extremos e violentos do Universo, medindo as distorsiones no espazo que emanan deles. O achado, ademais, sería a evidencia definitiva de que o Universo, xusto despois do Big Bang, sufriu unha etapa de "inflación", durante a cal, e apenas nunha fracción de segundo, expandiuse exponencialmente, aumentando miles de veces o seu tamaño en apenas un instante.

A NASA culmina a montaxe do espello do gran telescopio espacial "James Webb"

O gran espello de 6,5 metros de diámetro, formado por 18 pezas hexagonales, do futuro telescopio espacial James Webb, xa está completo e montado. O último segmento (cada un de 1,3 metros e recuberto de ouro) acábase de instalar no soporte mecánico do espello. Para a NASA, é todo un fito no complexo proceso de construción e montaxe deste colosal aparello astronómico, considerado por moitos o substituto do veterano telescopio espacial Hubble.

A actual data prevista de lanzamento ao espazo do James Webb é 2018, e aínda queda moito traballo por facer na sala do Centro de Voos Espaciais Goddard, da NASA, en Greenbelt (Maryland), onde se está montando o observatorio. O meticuloso ensamblaxe das 18 pezas do espello principal na estrutura do telescopio comezou a finais de novembro do ano pasado.

Os 21 segmentos de espello que levará o telescopio (18 no espello primario) están feitos de berilio, material elixido pola súa rixidez, lixeireza e estabilidade ante as temperaturas ultrabajas que terá que soportar no espazo. Pero o berilio non é moi reflector para a luz infravermella que captará o James Webb, explica a NASA, polo que cada peza vai recuberta dunha finísima capa de ouro (en total 48,25 gramos por segmento). Cada un dos 18 hexágonos do espello pesa 40 quilos e foron construídos en Ball Aerospace & Technologies Corp., en Boulder (Colorado, EE. UU.).

Os misteriosos invasores que chegaron a Europa tras a última glaciación

Os científicos saben que o Homo sapiens chegou ao continente fai uns 40.000 anos, individuos que foron substituídos en gran medida polos agricultores de Oriente Medio fai uns 8.000 anos, aos que se sumaron os pastores da estepa euroasiática fai uns 4.500. Pero este escenario foi aínda máis complexo. Unha última investigación sobre o ADN mitocondrial de 55 antigos esqueletos sinala que hai 14.500 anos, ao final da última Idade de Xeo, a poboación existente que resistira ao frío foi substituída por outra nova recentemente chegada.

«Descubrimos un capítulo totalmente descoñecido da historia humana: unha rotación de poboación importante en Europa ao final da última Idade de Xeo», di o líder do estudo, Johannes Krause, do Instituto Max Planck para a Ciencia da Historia da Humanidade en Alemaña.

A procedencia dos novos poboadores non está clara, pero os investigadores cren que viñan das zonas máis cálidas da Europa suroriental, onde o clima era máis benévolo. A medida que as condicións melloraron, este grupo emigrou cara ao norte e o centro de Europa, segundo explica en Current Biology.

O experimento das moscas mutantes que dura 60 anos

Este é un deses experimentos científicos que resultan tan fascinantes porque se prolongan moito no tempo e afectan a máis de mil xeracións... De moscas, claro. 

O 11 de novembro de 1954, o investigador Syuiti Mori apagou as luces do seu laboratorio a un pequeno grupo de moscas da froita (Drosophila melanogaster). Desde entón, mantivéronse en constante escuridade. 62 anos despois, os descendentes deses insectos están perfectamente adaptados á vida sen luz. A variedade, coñecida como «moscas da escuridade», arránxallas moito mellor que os seus curmáns silvestres cando viven xuntos ás escuras. Esta diferenza competitiva ha permitido a un equipo de investigadores xaponeses identificar as rexións xenómicas que contribúen á adaptación desta mosca á penumbra.

O experimento da mosca da escuridade é o máis longo sobre a evolución no que os científicos seguen unha poboación ao longo de moitas xeracións. Tamén é o primeiro que analiza a evolución do xenoma nun organismo multicelular adaptado a unha condición definida en laboratorio.

Para mantelas lonxe da luz, as moscas criáronse en viarias gardados nunha vasilla grande co interior pintado de negro e cuberta cunha tea. Cando os viarios e os alimentos debían ser cambiados, os investigadores mantiñan ás moscas na escuridade total, e utilizaban unha luz vermella débil para comprobar o seu traballo. As moscas da froita non poden ver esta luz, porque a especie carece das proteínas receptoras de luz que absorben lonxitudes de onda vermella.

Mondas de laranxa para obter alimentos prebióticos

Os chamados alimentos funcionais, alimentos que alén das súas características nutricionais son elaborados para cumprir unha función específica, como pode ser axudar a baixar o colesterol. Entre os ingredientes que permiten esta funcionalidade están os cada vez máis populares prebióticos, compoñentes non dixeribles que benefician ao organismo promovendo o crecemento e/ou actividade dunha ou varias bacterias positivas da microbiota intestinal. Na súa tese de doutoramento, Belén Gómez demostrou como se poden aproveitar subprodutos da agroindustria, como polpas de cítricos, remolacha azucreira e bagazo de mazá, para obter potenciais prebióticos aptos para o seu uso en alimentación.

A tese de doutoramento desta investigadora da Facultade de Ciencias do campus de Ourense foi dirixida por José Luis Alonso, Juan Carlos Parajó e Remedios Yáñez e levou por título Obtención, purificación, caracterización e avaliación de novos prebióticos a partir de subprodutos agroindustriais. 

Segundo explica a autora, a investigación enmárcase “dentro dunha das principais liñas de investigación do Departamento de Enxeñaría Química EQ-2”, que consiste no desenvolvemento de procesos de obtención de mesturas purificadas de oligosacáridos susceptibles de ser usados como ingredientes prebióticos na alimentación humana e animal mediante tecnoloxías respectuosas co medio ambiente e empregando como materias primas subprodutos da industria agroalimentaria.

Esta investigación, indica a xa doutora, “á vez que propón unha interesante alternativa de uso para os subprodutos agroindustriaisrespectando o medio ambiente, afonda no coñecemento dos pectooligosacáridos, catalogados como novos prebióticos en fase de estudo”. A partir dos datos obtidos, a idea é continuar estudando os efectos do consumo destes prebióticos pero de maneira máisindividualizada no canto de en mesturas, analizando os seus efectos non só en xente sa senón tamén en persoas enfermas que tomen antibióticos e en distintos grupos de idade.

Nanotubos para facer análises de sangue e urina

O emprego dos nanotubos de carbono como material adsorbente para a determinación de metais centra a temática da tese de doutoramento que vén de presentar a enxeñeira agrónoma Jennifer Álvarez Méndez na Facultade de Ciencias do campus de Lugo. 

Esta investigación de doutoramento, que posibilitou a publicación de cinco artigos en revistas internacionais de elevado prestixio dentro da área de Química Analítica, está dirixida polas polas profesoras do Departamento de Química Analítica, Nutrición e Bromatoloxía da USC, Julia Barciela García,Sagrario García Martín e Rosa María Peña Crecente, e ofrece unha visión xeral das tendencias no uso dos nanotubos de carbono como material adsorbente para a determinación de especies metálicas en mostras ambientais, biolóxicas e alimentarias.

Os nanotubos de carbono (CNTs) xogan un papel importante en nanotecnoloxía debido á influencia en distintas áreas como a enxeñaría, a química, a bioloxía, a medicina, a electrónica ou a ciencia dos materiais. A nanotecnoloxíaencárgase do estudo de materiais de moi pequenas dimensións que van desde algúns centos a uns cuantos nanómetros. 

Para comprender o seu potencial é clave saber que as propiedades físicas e químicas da materia cambian a escala nanométrica. A condutividade eléctrica, a calor, a resistencia, a elasticidade ou a reactividade (entre outras propiedades) compórtanse de maneira diferente nos mesmos elementos a maior escala.

A foto con maior resolución da historia da astronomía

Esta imaxe, que corresponde a BL Lacertae, o núcleo activo dunha galaxia situada a 900 millóns de anos luz cun buraco negro 200 millóns de veces a masa do Sol, é a de maior resolución da historia da astronomía. Foi captada por unha colaboración internacional entre 15 antenas terrestres e a antena da misión espacial RadioAstron (da Axencia Espacial Rusa), en órbita ao redor da Terra.